Yöntem
Skor bir görüş değil,
bir hesap.
Her versiyon için 0–100 arasında bir güvenilirlik risk skoru hesaplanır; yüksek değer yüksek risk demektir. Skor beş bileşenin ağırlıklı toplamıdır, az veriyle yanıltıcı sonuç vermemesi için kategori ortalamasına doğru yumuşatılır ve 10 yaşını geçen versiyonlarda yaşa göre düzeltilir.
Örnek okuma
52 puan, yüksek risk bandının başı. Düşük güven: henüz uzman onayı ve yeterli sahip raporu yok.
01Beş bileşen
- 01Arıza ciddiyetiGüvenlik kritik ve pahalı arızalar daha yüksek puan alır: konfor 1, orta 2, yüksek 3, güvenlik kritik 4.%30
- 02Görülme sıklığıDoğrulanmış arıza raporu yoğunluğu; trafikteki araç sayısına oranlanır.%28
- 03Tamir maliyetiTahmini tamir maliyetinin aracın güncel piyasa değerine oranı.%20
- 04Parça ve servis erişimiYedek parça bulunabilirliği, bekleme süresi ve servis yoğunluğu.%12
- 05Kalıcı çözüm durumuÜretici revize parça çıkardıysa ya da sorunu belirli bir yıldan sonra giderdiyse skor düşer.%10
02Bayes yumuşatma
Az raporlu versiyonlarda tek bir kayıt skoru uç noktaya taşımasın diye skor, aynı segment, yakıt ve şanzıman tipindeki versiyonların ortalamasına doğru çekilir. Ortalamaya yalnızca arıza kaydı olan emsaller girer; o kümede üçten az emsal varsa aynı segmentin, o da yoksa kataloğun geneli kullanılır. Böylece birbirinin kopyası birkaç arızasız versiyon kendi ortalamasını sıfıra çekemez.
skor = (n × ham + k × kategori ort.) / (n + k) k = 20
Örnek: ham skor 72, 8 doğrulanmış rapor, kategori ortalaması 45 → (8×72 + 20×45) / 28 ≈ 52,7. Aynı versiyon 120 rapora ulaştığında skor 68'e yaklaşır.
Editoryal arıza kayıtları 20 sanal rapor ağırlığında sayılır. Böylece henüz sahip raporu olmayan versiyonlar da bilinen arızalarına göre ayrışır; raporlar biriktikçe ağırlık onlara kayar.
İncelenmiş ve belgelenmiş kronik arızası bulunmayan motor ve şanzıman aileleri “incelendi” kaydıyla skora girer; ciddiyet ve sıklık katkısı sıfır olduğundan düşük bantta çıkar.
03Güven skordan ayrıdır
- Yetersiz veriVersiyonun motoru, şanzımanı ya da nesli henüz incelenmedi; skor gösterilmez.
- DüşükEditoryal kayıt var; 20'den az doğrulanmış sahip raporu ya da uzman onayı yok. Yayın döneminde çoğu versiyon bu seviyededir.
- Orta20–99 rapor ve en az bir uzman onaylı kayıt.
- Yüksek100+ rapor, uzman onayı ve en az iki bağımsız kaynak.
04Yaş düzeltmesi
Kronik arıza kayıtları bir motorun ya da şanzımanın tasarım zaafını ölçer; yaşlanmayı ölçmez. 30 yıllık bir aracın pası, kauçuk ve contaları, kablo tesisatı ve parça bulunurluğu kayıtlarda görünmez. Bu yüzden arıza kaydı az olan klasikler düzeltme olmadan “düşük risk” çıkıyordu.
Yaş, piyasadaki en genç örneğe göre hesaplanır: üretim bitiş yılı. Hâlâ üretilen versiyonlarda yaş sıfırdır. 10 yaşa kadar etkisi yoktur; 10 ile 30 yaş arasında doğrusal artar ve 30 yaşta tam etkiye ulaşır. Düzeltme, yumuşatılmış skorun 100'e olan uzaklığının en fazla %40'ını kapatır; böylece zaten riskli bir aracı tavana yapıştırmaz, düşük skorlu bir klasiği ise orta banda taşır.
Kategori ortalaması yaş düzeltmesi öncesi skorlardan hesaplanır; yaşlı versiyonlar yeni versiyonların skorunu şişirmez.
yaş katsayısı = sınırla((yaş − 10) / 20, 0, 1) skor = s + (100 − s) × 0,40 × yaş katsayısı
Örnek · arıza kaydına göre 13
- 5 yaş
- 13
- 15 yaş
- 22
- 20 yaş
- 30
- 25 yaş
- 39
- 30 yaş
- 48
En genç örneği 30 yaşını geçen versiyonlar “klasik” olarak işaretlenir ve sayfasında ayrı bir uyarı gösterilir.
05Bantlar
Belgelenmiş ciddi kronik arıza yok ya da arızalar ucuz ve seyrek.
Bilinen sorunlar var; bakım geçmişi ve kontrol önemli.
Sık görülen ve pahalı arızalar; ekspertizde özel kontrol gerekir.
Ciddi, sık ve pahalı arızalar bir arada; ancak kanıtlanmış onarım geçmişiyle düşünülmeli.
06Fiyat tahmini
Fiyatlar ilan değil, versiyon ve model yılı için tahmindir. Üç dayanaktan biri kullanılır; hangisinin kullanıldığı versiyon sayfasının Piyasa bölümünde kaynağıyla yazar.
1. Sıfır liste fiyatı. Hâlâ satılan versiyonlarda markanın son üç ay içindeki tavsiye edilen anahtar teslim fiyatı. Sıfıra yakın ikinci el değeri liste fiyatının %93'ü kabul edilir; yalnızca kampanyalı fiyat bulunduysa önce liste fiyatına yaklaşık dönülür.
2. Yayımlanmış ikinci el aralığı. Üretimi biten versiyonlarda güvenilir yayınlardaki piyasa aralıkları; aralık ortası yayın ayından bugüne TÜİK aylık TÜFE'siyle taşınır ve aralığın kapsadığı model yıllarının ortasına yerleştirilir.
3. Oran. Dayanağı olmayan versiyonlar, aynı neslin, sonra aynı modelin, sonra markanın dayanaklı versiyonlarındaki oranla ölçeklenir.
Model yılları arasındaki fark kalan değer eğrisiyle hesaplanır: değer ilk yıllarda hızlı, sonra yavaş düşer. Eğri, sıfır fiyatı liste fiyatına dayanan versiyonlarda uzman piyasa aralıklarına en iyi uyacak şekilde bulundu; önceki sabit yıllık %9 kayıp modeline göre hata %20 daha düşük.
kalan oran(yaş) = e^(−0,24 × yaş^0,54) model yılı değeri = sıfıra yakın değer × kalan oran(bugün − model yılı)
Kalan oran · sıfıra yakın değere göre
- 1 yaş
- %79
- 2 yaş
- %71
- 4 yaş
- %60
- 6 yaş
- %53
- 10 yaş
- %44
- 15 yaş
- %35
Km, hasar, donanım ve bakım geçmişi fiyatı belirgin değiştirir; kullanıcıların analiz ettiği ilanlarda yeterli örnek varsa medyan ayrıca gösterilir. Fiyat skora yalnızca “Tamir maliyeti” bileşeni üzerinden girer: tamir maliyetinin araç değerine oranı.
07Sıfır kampanyaları
Sıfır kampanyaları sayfası markaların her ay yayımladığı tavsiye edilen anahtar teslim liste fiyatlarını ve aynı listede duyurulan kampanyalı fiyatları gösterir. Veri, listeleri derleyen yayının sayfalarından alınır; her satırda kaynak bağlantısı bulunur ve metin kopyalanmaz. Marka başına ayda tek sayfa okunur.
Eşleştirme. Listedeki model bölümü katalogdaki modele, donanım satırı ise motor hacmi, güç, yakıt, vites ve fiyat yakınlığına göre üretimdeki versiyona bağlanır. Eşleşme güvenli değilse satır yalnızca modele bağlı kalır ve risk skoru gösterilmez; yanlış skor göstermektense boş bırakılır.
Aylık değişim. Aynı donanım satırının bir önceki listedeki fiyatıyla karşılaştırılır. %20'den büyük sıçramalar satır karışıklığı sayılır ve gösterilmez.
Fiyat seyri. Son üç ayın listeleri birlikte saklanır; model ve versiyon sayfalarındaki fiyat seyri her ayın en düşük liste ve kampanyalı fiyatını gösterir. Zam takvimini görmek ve "bu ay mı, gelecek ay mı" sorusuna veriyle yaklaşmak içindir; geleceğe dönük tahmin yapılmaz.
Takip. Bir model takibe alındığında yeni aylık liste yüklenince kampanya çıkması, liste fiyatının en az %1 düşmesi ya da en düşük fiyatın verilen bütçeye girmesi durumunda bildirim üretilir; takip başına ayda en fazla bir bildirim.
Skora etkisi yoktur. Kampanya bilgisi yalnızca gösterimdir. Hiçbir marka ya da bayi bu sayfada yer almak, öne çıkmak ya da skorunu değiştirmek için ücret ödeyemez.
Aylık akış
- 01 · Ay başında marka listeleri okunur
- 02 · Satırlar modele ve versiyona bağlanır
- 03 · Önceki ayla fark hesaplanır
- 04 · Liste fiyatları fiyat tahmininin dayanağı olur (06)
08 · Tarafsızlık taahhüdü
Risk skorları ve arıza bilgileri hiçbir ücret karşılığında değiştirilemez, gizlenemez veya öne çıkarılamaz.